Augustowsko-Podlaskie Stowarzyszenie Eko-rolników im. Ludwika Paca i Karola Brzostowskiego


Idź do treści

Projekty

Informacja o projekcie Bioróżnorodność Biebrzańska - Chronimy stare sady

W ramach projektu „Bioróżnorodność biebrzańska – chronimy stare sady” na terenie 11 gmin woj. podlaskiego dokonano inwentaryzacji starych sadów tradycyjnych i identyfikacji występujących w nich odmian. W gminach: Dąbrowa Białostocka, Goniądz, Janów, Jaświły, Korycin, Lipsk, Mońki, Nowy Dwór, Suchowola, Sztabin i Trzcianne w ponad 200 miejscach oceniano 330 drzew owocowych 54 dawnych odmian jabłoni, 5 siewek tego gatunku oraz 4 starych odmian gruszy.

Drzewa owocowe znalezione na terenie ww. gmin stanowiły najczęściej pozostałości dawnych sadów przydomowych, liczące zazwyczaj po kilka drzew. Jedynie w gminie Bargłów Kościelny stwierdzono występowanie starych nasadzeń liczących kilkanaście do kilkudziesięciu drzew owocowych dawnych odmian. We wszystkich miejscach dominowały jabłonie.

W zdecydowanej większości odwiedzonych miejsc występowały odmiany jabłoni kiedyś bardzo popularne w całym kraju, takie jak Antonówka Półtorafuntowa, Antonówka Zwykła, Boiken, Glogierówka, Grafsztynek Inflancki, Grochówka, Kosztela, Kronselska, Malinowa Oberlandzka i Papierówka. Rzadkością były w nich jabłonie mniej znane, uprawiane tylko niektórych rejonach kraju, takie jak Ananas Berżenicki, Bankroft, Beforest, Boskoop, James Grieve, Jonathan, Kantówka Gdańska, Koksa Pomarańczowa, Landsberska, Reneta Kulona, Szara Reneta, Wealthy i Żeleźniak. Odmiany te, w odróżnieniu od pierwszej grupy odmian, na ogół nie były znane ich właścicielom z nazwy lub nazywane były nieprawidłowo, np. Renetę Kulona i Boskoopa mylono z Szarą Renetą. Trzecią grupę wśród znalezionych odmian stanowiły jabłonie sporadycznie występujące w naszym kraju, takie jak Charłamowska, Deans' Küchenapfel, Grüner Fürstenapfel, Jakub Lebel, Kalwila Aderslebeńska, Królowa, Książę Albert, Książę Albrecht Pruski, Malinówka Lutowa (nazwa regionalna), Pepina Linneusza, Piękna z Herrnhut, Reneta Blenheimska, Reneta Szampańska i Signe Tillish. Szczególnie cenne okazały się odmiany jabłoni dotychczas niespotkane w Polsce, jak Arcyksiążę Rudolf, Barbantse Bellefleur, Barchatnoje, Bismark, Cytrynówka (nazwa lokalna), Disenhofrenette, Edelbersdorfer, Engelsberger Renette, Erbachhofer Mostapfel, Hagedorapfel, Ilzer Rosenapfel, Kalwila Zimowa Biała, Roter Bellefleur, Schlessischer Rotborsdorfer, Schöner aus Nordhausen, Steirischer Marschansher, Wunder aus Repten. W kilku różnych miejscach oprócz odmian jabłoni znaleziono siewki tego gatunku dające stosunkowo duże, atrakcyjne z wyglądu, dość smaczne owoce.

Wśród znalezionych drzew gruszy w oparciu o informacje podane przez ich właścicieli wyodrębniono 6 odmian tego gatunku, identyfikując z dużym prawdopodobieństwem trzy z nich (Jałowcówka, Urbanistka, Winiówka).

Przeprowadzone lustracje wykazały ogromne bogactwo dawnych odmian jabłoni w objętych projektem gminach oraz występowanie w tej części Polski odmian bardzo rzadko spotykanych czy wręcz unikatowych w skali kraju. Ponieważ wiele ze znalezionych tu odmian to nierzadko pojedyncze drzewa, konieczne jest podjecie działań mających na celu ich ocalenie. W związku z tym wskazane jest założenie z odmian zagrożonych wyginięciem sadów zachowawczo-demonstracyjnych, a także prowadzenie edukacji na temat znaczenia dawnych odmian drzew owocowych i możliwości ich wykorzystania, zakładania sadów przydomowych oraz produkcji materiału szkółkarskiego na potrzeby lokalnej społeczności.


Załączniki:

  1. Opis odmian jabłoni
  2. Wykaz odmian jabłoni
  3. Bibliografia
  4. Prezentacja o odmianach
  5. Plakat

logo logo logo logo

Projekt Bioróżnorodność Biebrzańska - Chronimy Stare Sady realizowany przez Augustowsko-Podlaskie Stowarzyszenie EKO-Rolników im. L. Paca i K. Brzostowskiego w ramach Działania 413 „Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju” objętego PROW na lata 2007 – 2013.


Powrót do treści | Wróć do menu głównego